Paulus Jansen

Weblog
Paulus Jansen

Wethouder wonen, ruimtelijke ordening, sport, dierenwelzijn en vastgoed in de gemeente Utrecht

woensdag 22 mei 2013, 21.45 uur – paulus
Categorie: Algemeen

wetenschappers: kijk uit met woning als pensioenvoorziening

Complimenten aan André Knottnerus, voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. In de WRR-bundel ‘Wonen, zorg en pensioenen; hervormen en verbinden’ geeft hij alle ruimte aan de opponenten van de mainstream-economenlobby, die eigen woning wil inzetten als deel van de pensioenvoorziening, mede ter financiering van de ouderenzorg.


André Knottnerus

Ik woonde in september 2012 samen met Ineke Palm van ons wetenschappelijk bureau de WRR-werkconferentie ‘Nieuwe perspectieven en arrangementen voor wonen, zorg en pensioenen’ bij. Daar pleitten economen als Lans Bovenberg en Kees Goudswaard voor het in de toekomst benutten van het vermogen dat ouderen in de eigen woning hebben zitten als (mede)financiering van ouderenzorg. Die dreigt anders onbetaalbaar te worden, aldus de heersende mainstream-opvatting in economenland.

Maar tijdens de conferentie klonk er ook een waarschuwing tegen de opvatting dat een hoog eigen woningbezit een superieur alternatief voor een sterke tweede pensioenpijler (het bedrijfspensioen) zou zijn. Marja Elsinga (hoogleraar volkshuisvesting TU Delft) en Janneke Toussaint (AFM) hebben hun kritiek in de WRR-bundel verder onderbouwd in het artikel ‘Dorst! Het eigen woningbezit als onderdeel van de verzorgingsstaat.’

Het grootste bezwaar van Elsinga en Toussaint tegen de eigen woning als structureel onderdeel van de pensioenmix en financieringsbron voor ouderenzorg is dat deze strategie de tweedeling versterkt: “De mensen die doorgaans de appel voor de dorst het hardst nodig hebben, de mensen met de lage inkomens, hebben het minst vaak vermogen opgebouwd in de koopwoning.” Asset-based welfare, zoals de appel-voor-de-dorst-strategie in vakkringen heet, is in Engeland regeringsbeleid. Daar moet je als je aanspraak maakt op intramurale zorg eerst je huis opeten. Deze wettelijke bepaling wordt massaal ontdoken door vóór het moment waarop de aanspraak gedaan wordt het huis weg te schenken aan de kinderen.

In Duitsland wordt er volgens Elsinga en Toussaint een interessante strategie gevoerd om het zelf sparen voor de oude dag te bevorderen: de Riester subsidie. Deze staat zowel open voor eigen woningbezitters als huurders. Het met hulp van de Riestersubsidie opgebouwde vermogen mág worden ingezet voor de eigen woning, maar ook voor een woning die verhuurd wordt (in Duitsland heel populair). Maar de spaarder kan ook kiezen voor financiële producten als een kapitaalverzekering of banksparen.

Elsinga hebben ook onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om kapitaal vrij te maken uit de eigen woning door deze te verkopen dan wel opnieuw met een hypotheek te belasten (“opeethypotheek”). Verkopen om daarna te gaan huren blijkt in Nederland niet simpel. Mede door het steeds verder marginaliseren van de woningcorporaties loopt het aanbod aan geschikte huurwoningen snel terug. Enkele corporaties hebben een tijdlang geëxperimenteerd met “verzilverd wonen”, waarbij je je huis verkoopt aan de corporatie en daarna terughuurt. Daar zijn ze mee gestopt, omdat deze formule commercieel behoorlijk riskant bleek te zijn. De opeethypotheek is een tijd redelijk populair geweest, maar de animo bij zowel banken als eigen woningbezitters is snel gedaald nu woningen niet meer jaarlijks in waarde stijgen, maar juist stevig in prijs gekelderd zijn. Door de stevige risico-opslag die de banken rekenen zijn de kosten voor de opeethypotheek bovendien erg hoog.

De WRR-bundel bevat nog een tweede kritische analyse van de woning als financiering voor ouderenzorg, van de hand van Caroline Dewilde (Universiteit Tilburg) en Neda Delfani (UvA). Van deze beschouwing wil ik je de belangrijkste conclusie niet onthouden: “Vanuit de literatuur komen we tot de hypothese dat de inzet van het eigenwoningbezit als aanvullende pensioenvoorziening allicht zou leiden tot meer sociale ongelijkheid tussen eigenaars en niet-eigenaars, en tussen meer gegoede en minder gegoede eigenaars. Hierbij komt mogelijk ook de solidariteit tussen sociale groepen in het gedrang.”

De WRR-bundel is een echte aanrader, waarbij ik de laatste twee hoofdstukken zeker niet zou overslaan!

6 reacties »

  1. Hendrikaatje heeft al 45 jaar gewerkt, een huisje gekocht met een annuïteiten hypotheek, en die geheel afgelost.
    Hendrikaatje reed een 2e of 3e hands autootje en kon zich geen dure vakantie veroorloven.
    Buurman, die ongeveer gelijk verdiende, heeft altijd in een sociale huurwoning gewoond, kocht elke 3 jaar een nieuwe auto en kon zich ieder jaar 2 buitenlandse vakanties veroorloven.
    OK, dit waren eigen keuzes en daar heeft verder niemand moeite mee.
    Beiden hebben we verplicht een gedeelte van ons loon gestort bij het ABP om zo een pensioen op te bouwen.
    Nu het op pensioen genieten aankomt zou Hendrikaatje
    z’n huisje moeten op eten, dit om het reeds betaalde pensioen te herfinancieren; dit terwijl buurman met z’n huurwoning dit niet hoeft.
    Hoe krom kunt U denken?

    Reactie door Hendrikaatje — mei 22, 2013 @ 11:04 pm

  2. Dit evenzo voor zorgkosten waar buurman en ik in gelijke mate aan bijgedragen hebben en nog steeds doen…

    Reactie door Hendrikaatje — mei 22, 2013 @ 11:10 pm

  3. @1@2 Hedrikaatje

    Laat ik dan hopen dat u nooit VVD of CDA gestemd zult hebben, en ook een stem voor de PvdA is al enige tientallen jaren een garantie voor kortzichtig egocentrisch beleid. Het economisch denken waar dus Paulus zich mede baserend op Elzinga en gelijk gestemde economen op baseert is volkomen tegengesteld aan het maatschappij model dat het opeten van uw huis als pensioen optie neemt een model dat precies past in de door mij genoemde politieke partijen.

    Roelf

    Reactie door R. van Bergen — mei 23, 2013 @ 2:44 pm

  4. Hedrikaatje heeft jaren minder belasting betaald dan buurman.
    Hij of zij wil natuurlijk ook graag zijn huis verkopen aan een sukkel die wederom voor de hra
    gaat.
    Want alle voordelen is hedrikaatje vergeten nu het een keer andersom is.
    Reken even uit over 30 jaar wat u zich bespaard
    heeft aan inkomsten en premieheffing.
    Als u dat nu eens niet had besteed om eigenlijk
    boven u stand te kopen dan had u nu van dit geld een redelijke aanvulling gehad op u aow.
    Maar nee buurman moet wederom opdraaien voor u
    probleem en kan straks alsnog zijn geldbuidel trekken.
    Want u vergelijkt uitgesteld inkomen met de buurman zonder rekening te houden met alle voordelen die buurman niet had.

    Reactie door blanken — mei 23, 2013 @ 5:16 pm

  5. E hendrikaatje kan je nog de tijd herinneren
    dat je een auto, vakantie etc etc betaalde
    uit de verhoging van je hypotheek.
    En al die mensen die geen geld aflosten want
    dan betaalde alle buurmannen volledig mede voor
    de maximale ra.
    Want je was een sukkel die huurde, een eigen woning kwam naar je toe, aan het eind van de rit stak je het verschil in je zak en ging er
    goed van leven.
    Desnoods in een huurwoning want die was opeens
    natuurlijk wel goed.
    Al deze grappenmakers die nu lopen te klagen moeten gewoon niet zeuren want links of rechtsom hebben ze gewoon meer geprofiteerd van
    het hele circus wat hra heet en het hoofdnummer
    onbelaste meerwaarde bij verkoop.
    Lijkt me niet meer dan eerlijk dat je gewoon een stukje teruggeeft van je jarenlange voordeel.
    Want even afschilderen dat buurman er op los leefde en alles kon en jij krom lag voor je huis en amper je kont kon krabben lijkt me enigzins bezijden de waarheid.

    Reactie door blanken — mei 23, 2013 @ 6:08 pm

  6. Alle problemen zijn opgelost als iedereen die een huis heeft gekocht, waaraan de belasting heeft meebetaald, bij verkoop hetzelfde percentage belastingvoordeel (gemiddeld) als winstdeel op de overwaarde van de woning terug betaald aan de belasting, waarmee alle voors en tegens woningbezitter of niet opgelost zijn

    Reactie door leonard — september 29, 2015 @ 6:14 pm

RSS-feed voor reacties op dit bericht. TrackBack URI

Geef een reactie

www.sp.nl