Paulus Jansen

Weblog
Paulus Jansen

Wethouder wonen, ruimtelijke ordening, sport, dierenwelzijn en vastgoed in de gemeente Utrecht

maandag 29 oktober 2012, 21.32 uur – paulus
Categorie: energie & klimaat

Elkaar wat gunnen: energiebeleid

OK, we gaan de komende jaren dus Bruggen Bouwen, nadat VVD en PvdA elkaar bij de voorafgaande onderhandelingen over-en-weer heel wat gegund hebben. Wat betekent dat op het gebied van energiebeleid?

Wat zijn de highlights uit de energieparagraaf van het regeerakkoord:
- in de inleiding wordt de ambitie uitgesproken voor een groene groeistrategie, opmaat voor een ‘biobased economy’
- ‘we streven internationaal naar een volledig duurzame energievoorziening in 2050′
- het aandeel duurzame energie in 2020 wordt 16 procent
- energiebesparing krijgt prioriteit. De aanpak van de Green Deals wordt uitgebreid met ten minste een besparingsdeal met energiebedrijven en woningbouwcorporaties
- het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen, wordt fiscaal gestimuleerd door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt. Deze wordt lastenneutraal gefinancierd door een generieke verhoging van het reguliere tarief in de eerste schijf van de energiebelasting.
- samen met energiebedrijven en de Nederlandse offshore industrie wordt innovatie van wind op zee bevorderd; met netbeheerders wordt verkend hoe de benodigde transportinfrastructuur voor elektriciteitswinning op zee tot stand kan komen.
- met netbeheerders, energiebedrijven en lokale overheden worden afspraken gemaakt over de laadinfrastructuur om de groei van elektrische mobiliteit verder te stimuleren.
- biomassa moet zo hoogwaardig mogelijk worden ingezet (‘cascadering’) en de duurzame productie en herkomst van biomassa gegarandeerd.

Ik heb het wat ingekort, maar dit is de essentie.

Laten we eens wat maatregelen onder de loep nemen. Allereerst de twee die het hardst geformuleerd zijn: 16% duurzame energie in 2020 en lagere energiebelasting voor duurzame energie voor eigen gebruik.

In het VVD-verkiezingsprogramma werd ingezet op 14% aandeel duurzame energie in 2020, dat is gelijk aan de verplichting vanuit Europa. De PvdA zette in op 18% duurzaam. Dat is dus ++ voor de PvdA. Daar staat tegenover dat een groot deel van die doelstelling wordt ingevuld met de bijstook van biomassa (bv. houtsnippers) in kolencentrales. Dat is de minst vernieuwende techniek die je kan voorstellen. ++ voor de VVD, die de SDE+ wil inzetten voor de goedkoopste technieken, zodat we de EU-verplichting zo goed mogelijk gehaald kan worden. Als klap op de vuurpijl wordt het mogelijk gemaakt om SDE+ subsidie te ontvangen voor het bijstoken van houtpellets. Dat zal de exploitanten van kolencentrales als muziek in de oren klinken. De praktijk zal zijn dat innovatievere, maar op dit moment nog duurdere technieken als wind op zee worden weggedrukt door deze laagwaardige optie.

Dan de zelflevering van duurzame energie “voor de meter”, bijvoorbeeld door energiecoöperaties. De motie Samsom-Jansen (december 2011) vroeg om het vrijstellen van deze groep van energiebelasting. De VVD was daar fel op tegen. ++ voor de PvdA dus. Echter ook hier zit er een nest adders onder het gras.
Allereerst wordt de verlaging van het tarief voor de zelfopwekkers van duurzame energie betaald door een verhoging van de kleinverbruikersschijf van de energiebelasting. Dat tarief is nu al 11,2 cent per kilowattuur stroom (op een prijs van 23 cent voor de kleinverbruiker is dus de helft energiebelasting). Grootverbruikers betalen per kilowattuur meer dan 200x minder: 0,05 cent/kWh. De SP heeft vorig jaar voorgesteld om de vrijstelling van duurzame energie voor de energiebelasting te betalen uit een verhoging van de tarieven voor grootverbruikers, maar in dit regeerakkoord wordt het een sigaar uit eigen doos: de grootverbruikers blijven buiten schot. Dat is ++ voor de VVD.

Maar het wordt nog krasser. Bij het hoofdstuk over de budgettaire effecten (doorrekening CPB) lezen we: ‘De bij het begrotingsakkoord gereserveerde middelen voor terugsluis vergroening worden gedeeltelijk ingezet voor lastenverlichting bij bedrijven ter compensatie van de SDE+ heffing.’ Dit is hondsbrutaal. De elektriciteits- en gasprijzen stijgen voor iedereen. Maar de bedrijven krijgen deze stijging gecompenseerd, nota bene uit een pot die bestemd is voor duurzaamheidsbeleid.

Dan komen we op de overige maatregelen uit het regeerakkoord. Die zijn uitermate vrijblijvend geformuleerd. De inzet van normering (bv. om energiebesparing in de bestaande gebouwenvoorraad af te dwingen) of financiële prikkels (vergroening belastingstelsel) in het kader van energiebeleid ontbreken, op een relatief bescheiden verhoging van de accijnzen op diesel en benzine na. In plaats daarvan wordt voortgeborduurd op de convenanten-strategie (“Green Deals”) van Rutte/Verhagen.

De Algemene Rekenkamer concludeerde in zijn recente rapport ‘Energiebesparing: ambities en resultaten’ over de effectiviteit van convenanten: Citaat: “Het convenant benchmarking was het belangrijkste beleidsinstrument gericht op de energie-intensieve industrie. In dit convenant had de overheid meerjarenafspraken met de sector gemaakt over energiebesparing. Het convent is in diverse side-letters echter steeds minder verplichtend geworden en heeft daardoor uiteindelijk geen effect gehad: de 139 deelnemende bedrijven hebben minder energie bespaard dan de autonome ontwikkeling aangeeft.”

Tenslotte valt op dat bij de lange termijn doelstellingen sprake is van streven en in internationaal verband. Dat zijn twee slagen om de arm die de facto beteken dat Nederland alleen wat extra’s doet als alle anderen ook wat extra’s doen. Nogal mager voor een land dat in de mondiale top-10 van het energieverbruik per hoofd van de bevolking staat.

De energieparagraaf van het regeerakkoord Rutte-2 is een stuk langer dan die bij Rutte-1. Dat is winst. Maar het lijkt toch vooral papieren winst.

7 reacties »

  1. En klein puntje. De bijstook van biomassa in kolencentrales is niet alleen een ++ puntje voor de VVD. Ook PvdA heeft sterke banden met de Steenkolenlobby. Zo is de campagneleider van de PvdA, Simon den Haak, een lobbyist van Essent en hebben zo hun belangen in hun kolencentrale veilig gesteld. Een ++ voor beidde parijen dus en niet ten goede.

    Kolencentrales moeten stoppen met roken!

    Reactie door Victor Luijtjes — oktober 29, 2012 @ 10:33 pm

  2. SP wil windmolens in Wijk
    een poosje terug hield de SP een bijeenkomst over windmolens in Wijk bij Duurstede. Binnenkort moet de gemeenteraad besluiten of er 140 meter hoge molens langs het kanaal kunnen worden geplaatst. Tout socialistisch Wijk verzamelde zich want zelfs SP tweede kamerlid Paulus Jansen kwam op bezoek. Ook raadslid Henk Muis van Groenlinks was als spreker aanwezig. Tijdens de inleiding van Paulus Jansen over bevolkinsgroei en energiegebruik werd de klimaatcrisis aangehaald. Het werd natter en droger en kouder en warmer zo wist Jansen, allemaal door CO2. Bovenop de beloofde ellende wist Henk Muis (GL) toe te voegen dat er meer tornado’s zouden komen. En dat is jammer, want daarmee wapperde de geloofwaardigheid van Muis het openstaande bovenluikje uit. Zelfs de IPCC wetenschappers van de verenigde naties geven in hun meest recente rapport aan dat er geen verband kan worden gelegd tussen menselijke CO2 uitstoot en toename van tornado’s. Er is namelijk geen toename van tornado’s. De aantallen tornado’s worden bijgehouden door het NOAA. Dit is het overheidsinstituut in de USA dat gegevens verzameld over tornado’s. Volgens die cijfers is er juist sprake van een afname. U kunt dat zelf vinden op internet. Hoe komt Henk Muis dan aan zijn wijsheid? Zijn grote dikke duim misschien? Of de Greenpeace folder? Het publiek knikte instemmend op Henk Muis’ toevoeging. Paulus Janssen zweeg wijselijk. Die weet namelijk wel beter. Wel jammer, hij had het ook kunnen corrigeren.

    De zaal vroeg of de overlast van windmolens niet teveel negatieve gevolgen zou hebben. Dat viel volgens de sprekers allemaal wel mee. Bovendien beloofde Henk Muis (GL) dat daar heel zorgvuldig mee zou worden omgegaan. Ook zouden boeren met percelen die geen windmolen gingen bevatten maar er net naast zouden liggen toch meeverdienen aan de molens. De opbrengsten zouden eerlijk worden gedeeld.

    Vijf grote windmolens, zo wist Muis, zouden heel Wijk bij Duurstede van stroom kunnen voorzien. Uit de zaal kwam daarop de vraag of Wijk bij Duurstede dan zonder stroom zou zitten als het niet waait. Waarbij aangegeven werd dat de molens 80% van de tijd geen stroom leveren. Nee, vertelde Henk Muis, Het is andersom: windmolens leveren 80% van de tijd stroom, 20% van de tijd niet. Het waait bijna altijd. Ook de aanwezige wethouder Jan Burger (SP) onderschreef dat de windmolens 80% van de tijd hun nominale vermogen aan stroom leveren. Weer knikte de zaal instemmend.

    Ons eigenste CBS houdt het op 20% van de tijd productie, en 80% stilstand van windmolens.
    De Duitse energiegigant e-On heeft 7000 windmolens op land en dus ook de praktijkgegevens. Uit deze gegevens blijkt dat windmolens maar 20% van de tijd stroom leveren. In Engeland leveren de praktijkcijfers een iets beter beeld: 24%, Dat komt omdat de windmolens op zee bij Engeland meetellen, en die vangen meer wind dan de molens op land. Al met al geven windmolens dus minstens 9 maanden van het jaar geen stroom. Al die 9 maanden moet Wijk bij Duurstede gewone stroom kopen. Het “verdienmodel” voor windstroom smelt hierdoor als sneeuw voor de zon. Het veranderd in een verliesmodel. Zowel Muis als Burger zijn niet in staat hun achterban de waarheid te vertellen. Ook hier hield Paulus Jansen zich wijselijk op de vlakte.

    Maar, om het nog bonter te maken wist Henk Muis (GL) te vertellen dat als het hier dan niet zou waaien, er een molen in noord Duitsland wel zou draaien en de stroom voor Wijk bij Duurstede kon leveren. Daarbij voorbijgaand aan het feit dat die noord-duitsers die stroom zelf wel eens zouden moeten gebruiken. Feit blijft dat als het niet waait juist kolen en gas-centrales de gevraagde stroom leveren. Nu werd het de zaal toch echt te bont, een aanwezige electricien haalde het incident aan waarbij de Duitsers de stroom toevoer naar nederland stopten, doordat de wind wegviel en ze alle backup gas centrale stroom zelf nodig hadden. Stroom uitval in een gedeelte van nederland was het gevolg. Het instemmend mompelen veranderde in mopperend geroezemoes.
    De conclusie van de avond was dat Wijk bij Duurstede snel windmolens moet krijgen volgens Hans Pouw, ons SP raadslid. Dat raadsleden noch de wethouder goed geinformeerd zijn over de materie deerde hen niet. Niemand stelde de vraag wat de gemeente er aan zou verdienen. Er werd gerept van 150.000 euro aan opbrengst uit de WOZ-belasting. (Dat is 5 euro per jaar per inwoner.) De molens neerzetten kost miljoenen, en de gemeente Wijk bij Duurstede gaat dat niet opbrengen. Dat gaan onze vrienden bij de Nuon’s, Essents en e-On’s doen. Gaan ze daarna die opgewekte stroom gratis aan de Wijkse bevolking geven? Nee,ze willen hun investering terug, u gaat gewoon betalen voor die stroom. En als u werkt, doet u dat 2 keer; want de subsidie op de windstroom komt er nog eens bovenop. Die moet bekostigd worden uit de belasting die u betaalt.

    Tja, als raadsleden en wethouders zich laten leidden door onderbuikgevoel in plaats van feiten krijg je dat soort dingen. Er wordt voor de bevolking van Wijk bij Duurstede niet verdiend aan windmolens. De wind mag dan gratis zijn, die molens zijn dat niet, het onderhoud is dat niet, de aansluiting op het electriciteitsnet is dat niet.

    Gelukkig was Paulus Jansen er nog. Die heeft in de tweede kamer aan de orde gesteld dat subsidie op windenergie te hoog is. De windmolenexploitanten samen krijgen namelijk 1,7 miljard euro per jaar aan subsidie voor hun geproduceerde stroom. Zonder dat zouden ze verliezen leidden. Dankzij de nederlandse arbeiders hebben ze een gegarandeerde marge van 15% op de bedrijfsvoering. (Er moeten 150.000 modale inkomens door de arbeiders verdiend worden om die windboeren overeind te houden) De vraag is nu of het zinnig is om de Nuon’s, Essents en e-On’s van deze wereld te subsidieren boven break-even. Wanneer de windsubsidie wordt gehalveerd maken de windboeren geen winst meer maar ook geen verlies! Dan houden we 850 miljoen per jaar over. Dat is makkelijk bezuinigen: De molens draaien door, de planeet wordt weer gered, en we kunnen zonder probleem de zorg een injectie van 850 miljoen geven. Of meer blauw op straat, of zonnepanelen voor de mensen goedkoper maken. Als het aan Paulus ligt zal de windsubsidie gehalveerd worden, en dat is mooi. En daarmee is er helemaal geen winst over voor de energie-reuzen.

    Reactie door Dennis Duurzaam — oktober 29, 2012 @ 11:39 pm

  3. @Dennis Duurzaam,
    Het zou je sieren als je artikelen niet onder pseudoniem, maar onder je echte naam instuurt. Zeker als je Henk Muis en Jan Burger uitspraken in de mond legt die ze niet gedaan hebben.
    Tenslotte over de inhoud van je bijdrage: het zou fijn zijn als discussie over de toekomst van de energievoorziening wat meer op basis van feiten en peer-reviewed wetenschappelijke publicaties gevoerd wordt. Die moet je onder ogen zien, ook als die werkelijkheid wat minder goed te pas komt in de argumentatie voor je standpunt.
    In het Dossier Wind (linkerkolom van deze BLOG) vind je overigens alle artikelen die ik de afgelopen jaren over dit thema geschreven heb.

    Reactie door Paulus Jansen — oktober 30, 2012 @ 9:50 am

  4. Grappig om meer dan een jaar na dato een verslag te lezen van een avond over duurzame energie in Wijk. Deze was op 7 oktober 2011. Inmiddels is de windenergiediscussie in Wijk weer even voorbij want een meerderheid van de gemeenteraad wil wél dat we in 2030 klimaatneutraal zijn maar wil daarvoor geen windenergie inzetten. Liever wil zij kennelijk de omringende weiland vol leggen met zonnepanelen die weliswaar stroom leveren die 2 tot 3 keer zo duur is dan windstroom maar die niet zo hoog zijn en niet bewegen.
    Overigens is het een populair misverstand onder de tegenstanders van windmolens dat die maar 20% van de tijd zouden draaien. Wel is het zo dat de bedrijfstijd, dat is de fictieve tijd dat de molen zijn ontwerpvermogen levert, 20 tot 25 % bedraagt. Maar dat is helemaal geen argument tegen windmolens: ook auto’s rijden maar 1 uur van de 24 uur in een etmaal en ook auto’s gebruiken bijna nooit hun volle ontwerp vermogen.

    Reactie door Henk Muis — oktober 30, 2012 @ 1:12 pm

  5. Dennis Duurzaam.

    Helemaal met Paulus eens wat je reageren met een pseudoniem betreft, zeker als je mensen meent te moeten aanvallen, want je betoog steekt eerder zo in elkaar dan dat je kunt spreken van zinvolle tegen argumentatie.

    Maar Dennis Duurzaam, wat mij het meest tegen de borst stuit is je regelmatige opmerking, Paulus Jansen hield zich wijselijk stil, hij wist wel beter. Want Dennis Duurzaam volgens jouw betoog wist ook jij het dus veel beter, maar uit niets blijkt dat je dat ook in de discussie hebt geworpen en gezien de inhoud van je betoog moet je wel bij die bijeenkomst zijn geweest.

    Ik ga niet op je wel heel sterk gekleurde argumentatie in, de verwijzing van Paulus naar “Dosier wind” lijkt me voor jou uiterst leerzaam, hoewel?

    Ook opmerkelijk is dat je, gezien de reactie van Henk Muis, je gram kennelijk wilt halen door te refereren aan een bijeenkomst in 2011.

    ( Waar je dus kennelijk verzuimde je “kritische” klanken te laten horen, of heb je die kennis pas later, al bij kleurend, er bij gesprokkeld? ).

    Voor mij, als buitenstaander, niet wijker, wel elektrotechnicus met enige sporen in de energie opwekking (35 jaar), maakt dit alles jouw als bron nu niet erg betrouwbaar. Bij mij blijft hangen iemand die op grond van de eigen negatieve emoties enige “feiten” wel heel creatief naar eigen hand zet.

    Ik heb als burger van dit land grote behoefte aan zinvolle kritische opmerkingen, zeker ten aanzien van de eventuele negatieve gevolgen van de introductie op grote schaal van stromingsbronnen voor energie opwekking, mijn belang is vooral dat ik kernenergie absoluut de meest foute optie vind, maar aan mensen die zo argumenteren als jij hier doet heb ik en een ieder die van mening is dat er voorvarend iets moet gebeuren, maar wel alle denkbare problemen bezwaren onderkend moeten worden en zo goed mogelijk ondervangen moeten worden, helemaal niets. Jouw wijze van dadendrang heeft alleen maar negatie invloed, of is dat misschien juist de bedoeling?

    Roelf, die publiceert onder zijn eigen naam.

    Reactie door R. van Bergen — oktober 30, 2012 @ 1:46 pm

  6. beste mensen,
    waar het nu om gaat dat door kleine wets wijzigingen bijv efficente wind molens ter grote van een schotel antenne op of aan de woningen te plaatsen! wanneer dit mogelijk blijkt tegen lagen kosten bijv max 250 euro zal dit de markt van allerlij electrische enegie vormen zwaar onder druk zetten! want de miskenning van goedkope en zoveel mogelijk brandstof vrije electrischiteit is naar de toekomst gezien levens gevaarlijk!
    ook dienen er verwarmings apparaten op de markt te komen die zowel op gas gestookt als op electrischiteit dit omdat er door wind en zonne electrisiteit bij zogenaamde over capisiteit geen fossile gassen te worden gebruikt!
    helaas zal dat van mij dag dromerij blijken te zijn omdat de markt dit niet oppakt en de politiek voor dit denkbeeld nog niet rijp is!
    vr gr dik bezemer apeldoor!
    ps het is een mooie vonds om de bridge over de rivver kway te gebruiken want het is nu vergelijkbaar echt een oorlog tegen de rijke/bezittende elite!

    Reactie door dik bezemer — november 1, 2012 @ 2:35 pm

  7. Beste mensen, ik lees niets over de problematiek van stijgende benzine- en dieselkosten. Volgens deskundigen van de ASPO (Association for the Study of Peak Oil) staat ons binnen 2 a 2,5 jaar een schaarste aan olie te wachten door sterk afnemende hoeveelheden conventionele olie. De transportsector zal hierdoor zwaar getroffen worden. In Engeland, Duitsland en Amerika hebben de ministeries van defensie daar ook al over gerapporteerd. Men probeert biodiesel en synthetische diesel te promoten voor dit doeleinde. De EU heeft stukken land in Afrika gepacht voor verbouw van gewassen ten behoeve van de productie van biodiesel. Dit lijkt mij verre van ideaal (kleine boeren verjaagd van hun land?) en ook geen oplossing voor de lange termijn. Herlokalisatie van economische activiteit lijkt mij een meer aangewezen optie. Wat denkt de SP hierover?

    Reactie door Martin Euser — april 25, 2013 @ 9:18 pm

RSS-feed voor reacties op dit bericht. TrackBack URI

Geef een reactie

www.sp.nl