Wat gebeurt er met uw plastic?
Sinds vorig jaar zijn in veel gemeenten de kringloopparkjes uitgebreid met een oranje container voor plastic. Andere gemeenten halen het huishoudelijk plastic op aan huis. Werkt die bronscheiding en wat gebeurt er met al dat plastic zodra het uit het zicht verdwenen is? Daarover ging ik gisteravond in discussie met een vertegenwoordiger van Nedvang in VARA’s Kassa.
Er is de laatste jaren heel wat afgefilosofeerd over het verduurzamen van grondstofstromen. Het boek Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things van Braungart en McDonough haalde de bestsellerstatus. In Nederland had het oud-kamerlid Ad Lansink al veel eerder zijn ladder van Lansink gepubliceerd, die op een minder pretentieuze manier hetzelfde principe verwoordde.
De basisgedachte van Lansink was: gebruik afvalstromen als grondstof voor nieuwe producten. In die filosofie is het storten van afval de onderste trede van de duurzaamheidsladder. Verbranden staat een treetje hoger, omdat dit in ieder geval minder ruimte voor vuilnisbergen vereist. Nog een treetje hoger: verbranden met nuttig gebruik van de daarbij vrijkomende warmte. Sinds de invoering van een belasting op het storten van afval is verbranden met benutting van warmte in Nederland min of meer de standaard geworden. Helaas is er zo’n overcapaciteit van verbrandingsovens gebouwd dat dit het verder beklimmen van de ladder van Lansink frustreert.
De volgende trede is het benutten van het materiaal als nieuwe grondstof. Bij plastic betekent dat het scheiden van de verschillende plasticsoorten als PET, PE en PP, die vervolgens granuleren en daarna weerd benutten voor het maken van nieuwe plastic producten. Nóg een stapje hoger is het compleet hergebruiken van producten. Een voorbeeld daarvan zijn dakpannen of stalen balken uit een sloopproject. Ook het statiegeldsysteem voor bierflessen is een voorbeeld van compleet hergebruik: de flessen gaan gemiddeld zo’n 30 keer mee voordat ze alsnog gegranuleerd worden en omgesmolten tot nieuwe flessen.
Maar glas brandt niet en plastic wel. Door de lage verbrandingskosten is de prikkel om voor plastic flessen over te schakelen naar een retoursysteem veel te zwak. De dreiging voor de wettelijke invoering van een statiegeldsysteem is de nachtmerrie van de detailhandel. Dat heeft uiteindelijk twee jaar geleden geleid tot een slappe wet, waar het bedrijfsleven zelf verantwoordelijk werd voor het opzetten van een hergebruiksysteem, dat in 2012 moet leiden tot het hergebruik (als granulaat) van 42% van het verpakkingsplastic in Nederland. Als dat percentage niet gehaald wordt hangt de invoering van een statiegeldsysteem voor kleine frisdankverpakkingen alsnog als een donkere wolk boven de producenten en de supermarktketens. Dus moet die 42% hoe dan ook gehaald worden. Desnoods met creatief rekenen. Zie de uitzending van Kassa.
Wat moet er wat mij betreft gebeuren om een serieuzer hergebruik te bevorderen?
1. Voer aanvullend op een heffing op het storten van afval ook een (iets lagere) heffing op het verbranden van afval in. Daardoor worden toepassingen hoger op de ladder van Lansink aantrekkelijker. De opbrengst van de verbrandingsheffing kan in mindering gebracht worden op de gemeentelijke reinigingsrechten.
2. Maak een eind aan het grensoverschrijdend gesleep met afval. Daardoor raken we het zicht op de afvalstromen kwijt, wat alle ruimte geeft aan alle mogelijke vormen van dubieuze handel waardoor ons plasticafval uiteindelijk opduikt in Afrika of India.
3. Zolang dit nog niet gerealiseerd is (inderdaad: de liberalisering van de afvalmarkt is afgedwongen door de Europese Unie…): verplicht de ontdoeners om verantwoording af te leggen over de complete reis van het materiaal tot en met de verwerking in nieuwe producten. Alleen dan weet je of de belofte van hergebruik écht wordt waargemaakt.
4. Stel veel strengere wettelijke eisen aan productontwerp, zodat producten minder afval achterlaten en in de toekomst eenvoudiger -in hun geheel of als granulaat- her te gebruiken zijn.
5. Voer statiegeldsystemen in voor verpakkingen waarbij duidelijk is dat hergebruik van de complete verpakking de geringste milieubelasting veroorzaakt. Voor drankverpakkingen lijkt me dat een open deur.
Bekijk hier de uitzending
Dat er plastic gescheiden moet worden, prima, maar zoals het nu gaat. Waardeloos. Dat heb ik Nedvang ook laten weten. Mevr. Kramer heeft toendertijd “de grote fout” gemaakt door “Niet eerst” naar de fabrikant te gaan om daar afspraken te maken om milieuvriendelijke producten te maken, zodat het rechtstreeks de container in kan, maar ook, om iedereen duidelijk te maken, dat er in Limburg een afvalverwerkingsfabriek staat, dat “zowel afval scheidt” en verwerkt. En nou wordt er alles stereo gescheiden. Dat slaat natuurlijk nergens op. In Breda staan bij de winkelcentra van die lelijke oranje bakken, waar mensen hun plastic kunnen dumpen met gevolg, dat er rondom die containers een hoop troep ligt, die niet meer in de te volle containers kunnen. Alles moet gewoon in de gemeentecontainers, die de mensen al zelf hebben, en naar Limburg gebracht worden, zodat de mensen niet hoeven te leuren met hun afval.
Reactie door Maayke — oktober 4, 2010 @ 10:04 am
dat er in Limburg zo’n fabriek staat is een fabel; vorig jaar is in Maasbracht een proef gedaan, daar is uiteindelijk HANDMATIG het plastic uit het vuilnis gevist en daarna met een gehuurde machine in 3x gescheiden in verschillende plastic soorten.
Natuurlijk kun je dan veel plastic uit het afval halen (overigens werd ook hier een groot deel niet gescheiden omdat het inmiddels te klein vermalen was), maar ook dit plastic is vaak te vervuild om goed te kunnen recyclen (het komt immers uit het overige huisvuil).
De oplossing van Nedvang is voorlopig zo gek nog niet. En als we de afvalverwerkingsbranche niet zoveel ruimte zouden geven om een en ander af te kraken (zie o.a. Kassa) zou het succes waarschijnlijk snel even groot zijn als van glas en papier.
Reactie door j. cremers — oktober 4, 2010 @ 3:49 pm
Hoezo een fabel? Twee weken voor de gemeenteraadsverkiezingen is die afvalverwerkingsfabriek bij Nova geweest. Daar werd duidelijk gezegd, dat het afval zowel gescheiden werd als verwerkt. Het is veel beter, dat de verpakkingen milieuvriendelijk worden gemaakt, dat er niet gescheiden hoeft te worden. Wat doe je met kartonnen verpakkingen, waar kunststof sluitingen aan zijn gemaakt. Nogmaals: “Milieuvriendelijke verpakkingen liggen in de hand van de fabrikant.” De verpakkingen moeten zodanig gemaakt worden, dat het gewoon in de container kan, die je van de gemeente hebt gekregen en niet, dat je het nogmaals moet scheiden. Nedvang is, wat dat betreft ook fout bezig. In die zin, dat zij niet met de minister en fabrikanten hebben samengewerkt om te bewerkstelligen, dat er milieuonvriendelijke verpakkingen te vervangen door milieuvriendelijke verpakkingen.Dat was beter geweest, dan de manier, waarop ze nu te werk zijn gegaan.
Reactie door Maayke — oktober 5, 2010 @ 11:09 am
Ik ben het met je eens dat het beter is geen afval te maken, dan hoef je het ook niet te verwerken. Helaas zijn we zover nog lang niet.
Maar terug over die fabriek, dit betrof een proef in Maasbracht. Toen ik het rapport n.a.v. die proef onder ogen kreeg kon ik ook niet begrijpen dat praktisch alle media van dagbladen tot NOS journaal hier in konden trappen(NOVA heb ik gemist) op internet kun je dit rapport nog wel ergens vinden, het is gemaakt door Windmill Milieumanagement. Het was een poging van de afvalverwerkers om hun markt in handen te houden, maar nog lang niet op landelijke schaal uitvoerbaar. Het Limburgs afval gaat nog steeds naar de verbrandingsovens o.a. in Wijster, en zoals je in Kassa hebt kunnen zien gaan ze hier op termijn wel proberen naast folie ook ander plastic te scheiden. ook dit zal nog wel even duren voor op deze manier alle plastic uit het afval nagescheiden kan worden; de verwerkingsbedrijven willen hiervoor geld uit de pot van de verpakkingstaks; want natuurlijk draait alles weer om geld. Uitgangspunt van Nedvang is hergebruik; het is de vraag of nagescheiden afval zich hiervoor leent.
Reactie door j. cremers — oktober 6, 2010 @ 2:53 pm
Geen afval maken is natuuurlijk onzin. Ze moeten wel om de produkten ergens in te doen, maar dat had gelijk in milieuvriendelijke verpakkingen gemoeten. Hoelang zijn ze al niet bezig om het afval zo milieuvriendelijk te verpakken? Kramer had daar toen gelijk met de fabrikanten over moeten praten, maar ook om dat te verplichten om milieuvriendelijk te werk te gaan. Dat is niet gebeurd. Nu wordt alles stereo gedaan. Dat staat me tegen.
Reactie door Maayke — oktober 9, 2010 @ 10:14 am
precies, alles wordt inderdaad stereo gedaan, maar dat ligt niet aan de plastic heroes. Toen de actie begon voelden de afvalverwerkers/verbranders dat hun markt in gevaar kwam en hebben bedongen dat ook nascheiding een kans moest krijgen; zij hebben er alle belang bij dat p.h. geen succes wordt dat plastic zijn ze dan kwijt namelijk.
Reactie door j. cremers — oktober 10, 2010 @ 7:26 pm