Paulus Jansen

Weblog
Paulus Jansen

Wethouder wonen, ruimtelijke ordening, sport, dierenwelzijn en vastgoed in de gemeente Utrecht

woensdag 18 februari 2009, 13.50 uur – paulus
Categorie: energie & klimaat

Hans Schenk: overnames Essent en NUON oneconomisch

Afgelopen maandag was ik een van de deelnemers aan een zeer interessant debat in de Bossche Verkadefabriek over de voorgenomen overname van Essent door het Duitse RWE. Daar gaf de bekende econoom Hans Schenk een uiteenzetting over de economische meerwaarde van die overname. Zij conclusie: die is er niet.

hansschenk
Hans Schenk (foto: AD)

professor Schenk is oprichter van de Economische faculteit van de Universiteit Utrecht. Hij is een internationale autoriteit op het gebied van fusieonderzoek. De belangrijkste conclusie van dat onderzoek was dat -afhankelijk van de sector- 65 tot 85% van de fusies geen economische meerwaarde creëert, dus slechts leidt tot hogere kosten.
Wat is dan wel de rationaliteit van fusies? Schenk constateert dat fusies in golven komen en dat er in veel gevallen vooral sprake is van defensieve motieven. Directies van bedrijven die geconfronteerd worden met een overname in hun sector vrezen de boot te missen als ze niet mee gaan in de trend. Ook wordt het risico om zelf overgenomen te worden kleiner als de eigen schaal toeneemt. Met bedrijfseconomische voordelen heeft dat echter niets te maken.

In augustus 2005 rapporteerde Schenk over de effecten van de mogelijke ontbundeling (splitsing) van de Nederlandse energiebedrijven, de gevolgen daarvan voor een mogelijke overname, alsmede de economische effecten op langere termijn.

Schenk concludeerde op grond van onderzoek naar de minimale optimale schaal (MOS) -op dit moment- het bedrijfseconomisch optimum voor de schaal van energieproductiebedrijven in de orde van 4000-6000MW productievermogen ligt. Dat komt neer op twee tot drie miljoen klanten. In Nederland is er dan plaats voor drie tot vier gelijkwaardige, efficiënte bedrijven. Dat komt goed overeen met de bestaande schaal. Voor netwerkbedrijven ligt de optimale schaalgrootte zelfs nog wat lager.

Schenk rondde af met de volgende conclusie: “Overname van onze elektriciteitsbedrijven, al of niet in geintegreerde vorm door andere ondernemingen zijn economisch onwenselijk. Er is immers geen reden om aan te nemen dat dergelijke overnames kunnen leiden tot prestatieverbeteringen van deze bedrijven, eerder tot het tegendeel.”

essentdebat

Het was opvallend dat directeur Michiel Boersma van Essent en de Brabantse gedeputeerde Moons, beiden de grote pleitbezorgers van verkoop, ondanks mijn herhaalde aandringen niet in wilden gaan op de zeer feitelijke argumentatie van Schenk. Dat is een teken aan de wand.

UPDATE: verslag debat in NRC, 18 februari 2009

Morren over de aanstaande verkoop van Essent; Directie en politici slagen er niet in een zaal burgers te overtuigen van noodzaak tot verkoop aan RWE
door Michèle de Waard

Het Duitse energiebedrijf RWE heeft een bod uitgebracht op Nederlandse branchegenoot Essent. In Brabant debatteerden burgers met politici en bestuurders.

Het debat over de toekomst van energiebedrijf Essent – ‘Houden of verkopen?’ – was bijna afgelopen toen het hoge woord eruit kwam. Joop van Suzanten, een oudere heer, stond op in de overvolle zaal in de Verkadefabriek. Hij had gehoopt deze avond een kritische analyse te horen waarom overname door het Duitse RWE nodig was. Nationaal erfgoed met een marktwaarde van bijna 10 miljard staat op het spel. “Ik ben teleurgesteld”, zei hij en had één advies: “Houd het tafelzilver aan boord.”

De spreker kreeg een daverend applaus. Even vielen de zes deskundigen op het podium stil. Twee uur lang was de discussie in de Verkadefabriek in Den Bosch over de noodzaak Essent te verkopen bezig. Economen, een Kamerlid, de Brabantse gedeputeerde, een concurrent en de directeur van het energiebedrijf zelf stonden op het podium. De voors en tegens van een overname van het grootste Nederlandse energieconcern waren uitvoerig over tafel gegaan.

Want provincies en gemeenten, de publieke aandeelhouders van Essent, moeten binnenkort een besluit nemen over de toekomst van het energiebedrijf. De splitsing van de vier Nederlandse energieconcerns – in een publiek netwerkbedrijf en een privaat productiebedrijf – is in volle gang. Nog voordat de splitsing een feit is, heeft de Duitse energiereus RWE begin dit jaar 9,3 miljard euro voor Essent geboden. Zodra minister Maria van der Hoeven (Economische Zaken, CDA) in april haar goedkeuring geeft aan de splitsing van de Nederlandse energiebedrijven, kan de deal worden bezegeld.

De meeste aandeelhouders uit provincies en gemeenten rekenen zich rijk met de Duitse miljarden en spraken zich al snel uit voor een samengaan met RWE. Maar Van der Hoeven heeft de aandeelhouders op het hart gedrukt geen overhaaste beslissingen te nemen en te wachten tot alle documenten over de splitsing op tafel liggen, zodat een zorgvuldige afweging kan worden gemaakt.

De Socialistische Partij gaat een stap verder. Is het verstandig om Essent te verkopen aan RWE of is het beter het bedrijf in overheidshanden te houden, luidde de stelling van de avond, die was georganiseerd door de SP. De grootste oppositiepartij heeft zich als een van de weinige partijen in het parlement hevig verzet tegen de ‘uitverkoop’ van de energiebedrijven. En al is de race bijna gelopen, de critici geven zich niet zonder slag of stoot gewonnen. “Er komt een democratisch proces”, hield de Brabantse gedeputeerde Annemarie Moons de zaal voor. De PvdA-politica is een sleutelfiguur want met 30,8 procent is Noord-Brabant grootaandeelhouder van Essent. Als voorzitter van de aandeelhouderscommissie van Essent had ze zich al vroeg uitgesproken voor overname door RWE.

Michiel Boersma, bestuursvoorzitter van Essent, beriep zich graag op haar toen hij de microfoon pakte om de teleurgestelde Van Suzanten, die het tafelzilver wil houden, van republiek te dienen. “Mevrouw Moons heeft toch verteld waarom schaalvergroting belangrijk is.” Geduldig legde hij nog eens uit waarom voldoende schaalgrootte van energiebedrijven een voorwaarde is om te overleven. “Wij zijn verantwoordelijk voor betaalbare, schone en betrouwbare levering van energie. Met de sterk wisselende prijzen voor olie en gas is het voor ons zaak deze brandstoffen tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden in te kopen.”

Zelf was Boersma liever met de Nederlandse concurrent Nuon in zee gegaan om die schaal te bereiken, erkent hij. Maar de fusiebesprekingen waren mislukt. Dus moet Essent aansluiting zoeken bij een grote internationale partij. “Nu zijn we krachtig en kunnen voorwaarden stellen. We hebben met alle stakeholders gepraat, aandeelhouders, de ondernemingsraad, het personeel. Iedereen wil de samenwerking met RWE”, zei de Essent-directeur tegen een sceptische zaal. Kort tevoren had de discussieleider de mening van het publiek gepeild en een woud van armen ging de lucht in tegen de overname.

Even kreeg Boersma bijval van criticus Hans Schenk, hoogleraar economie in Utrecht en Cambridge. “Je kan niet zeggen dat Boersma op voorhand ongelijk heeft”, zei Schenk. Maar vervolgens haalde de fusiespecialist eigen onderzoek aan met Britse en Amerikaanse voorbeelden. “Daaruit blijkt dat schaalgrootte zeker niet altijd garanties biedt aan bedrijven”, aldus Schenk. Hij pleitte ervoor dat provincies en gemeenten hooguit een minderheid van de aandelen zouden verkopen. Het “belang van de burgers helemaal uit handen geven” gaat volgens de hoogleraar een brug te ver. Schenk verwees naar het energiebedrijf Delta dat de Zeeuwse aandeelhouders, ook na de splitsing, in eigen handen willen houden.

“Verkopen hoeft niet”, viel Paul Janssen, Tweede Kamerlid voor de SP, hem bij. Het is ook mogelijk om inkoopcombinaties te vormen om voordelig aan brandstof te komen, suggereerde Janssen. “En wat als RWE in de toekomst wordt verkocht aan Poetin of Polen?”, wierp hij Moons voor de voeten. “We houden het netwerkbedrijf. Dat blijft van Nederland”, verweerde de PvdA-politica zich. Het was het enige moment op de avond dat de kaart van de ‘Russische dreiging’ op tafel kwam.

Het publiek maakte zich druk om andere zaken. “De energieprijzen zijn de laatste jaren verdubbeld”, hield een mijnheer uit de zaal de specialisten op het podium voor. Hij wilde wel kleur bekennen en zou Essent “altijd trouw” blijven, net als hij Essents voorloper de PNEM altijd trouw was gebleven. “Maar er zijn allemaal mensen die hun zakken met ons geld vullen.” Daar wilde de directeur van Essent wel op reageren. Boersma was niet voor niets naar Den Bosch gekomen en had extra huiswerk verricht: de prijzen in Den Bosch waren al vijftien jaar gelijk gebleven.

Nog even kwam de reputatie van RWE als vuil bruinkoolbedrijf ter sprake en de wens van het concern in Nederland nieuwe kerncentrales te bouwen, toen iemand geëmotioneerd riep: “67 procent van de bevolking is tegen uitverkoop.” Energie was toch een eerste levensbehoefte? Boersma begreep het argument niet. Wat maakt het uit of je brood koopt bij een Duitse of een Franse bakker, wierp hij tegen, “zolang u maar brood krijgt”. De meerderheid van het publiek kon hij niet overtuigen.

“Het dogma van schaalvergroting is achterhaald”, wist Van Suzanten. Wie waren trouwens de stakeholders die het met overname eens waren, wilde een ander weten. “Er komt nog een democratisch proces”, zei gedeputeerde Moons en wilde wel even kwijt dat ze als bestuurder was gekozen. “Niet op dit punt”, klonk het rebels. De zaal wilde van de politiek maar één ding. “Houd een referendum”, riepen diverse bezoekers en zij kregen luid applaus.

‘Iedereen wil de samenwerking met RWE’; Michiel Boersma, bestuursvoorzitter Essent

Meer lezen?
Zie Dossier privatisering energiebedrijven

3 reacties »

  1. De theorie van professor Schenk is achterhaald.
    We hebben nu windenergie, daarmee kan 80 tot 100 % van onze stroom worden opgewekt.
    laten we om te beginnen streven naar 50% in 2020. Het is dan niet erg om die kolencentrales aan een buitenlands bedrijf te verkopen. Kolencentrales zijn verouderd en achterhaald. Het is juist goed als we die oude vervuilende rommel kwijt. Duurzame Nederlanders kopen straks stroom van hun eigen windmolen cooperatie, en dat is dan goedkoper damn essent/rwe ooit kan leveren.
    Bovendien blijft het geld voor energie dan in de maatschappij.
    Ooit zal ook de SP achterban dit begrijpen, als ze de afrekening van hun eigen windmolen cooperatie in handen krijgen.

    Reactie door Henk Daalder — februari 20, 2009 @ 12:19 pm

  2. Zo Henk Daalder, en waar staan die kolengestookte “Duitse” centrales dan?

    In de Eemshaven, dat is echt Nederland hoor, in de “Maasvlakte” ook al weer Nederland en er staat ook een in Nijmegen, alweer Nederland. Aan de Amer in Bugunem en ga zo maar door.

    Nee beste dit is een beetje heel erg doorslaan.

    Dat die stromingenergie er moet komen dat is zo zeker als wat, dat die kolencentrales er niet moeten komen is ook al zo zeker als wat, maar als je de zaak aan de Duitsers verkoopt dan staat vast dat de kolencentrales er in Nederland nog eerder zullen komen.

    De ge-genereerde gelden van deze bedrijven waren ooit eens inkomsten voor de bevolking en konden dus aangewend worden ten behoeve van de noden van die bevolking, zelfs voor het ontwikkelen en installeren van stromingbronnen. Al 20 jaar komt daar niets tot nauwelijks iets van terecht omdat dit soort bedrijven geprivatiseerd zijn.

    Als we de investeringen voor stromingsbronnen weer helemaal opnieuw moeten gaan verdienen, dat terwijl deze bedrijven het al lang voor ons zouden hebben kunnen verdienen, dan komt van die stromingbronnen niet veel terecht.

    Deze bedrijven moeten geheel terug in overheidshanden, ook al zal dat uiterst moeilijk worden omdat dit proces al veel te lang voortrot en de baten moeten worden aangewend om voortvarend de stromingsbronnen te realiseren.

    Roelf

    Reactie door R van Bergen — februari 20, 2009 @ 9:43 pm

  3. Die “stromingsbronnen” worden juist in dat verfoeide Duitsland door de autonome partijen die NIETS met de “gesettelde” energieholdings hebben te maken uit de zware Duitse polderklei of uit het degelijke Duitse dak geramd. Bedrijven als juwi die het ene na het andere zonnestroompark (laatste: 60 MWp Waldpolenz bij Leipzig), windpark of biomassacentrale tevoorschijn toveren, gefaciliteerd door de beste, drempelloze en ongecapte wetgeving ter wereld ter bevordering van hernieuwbare decentrale stroomopwekking.

    Feit: RWE had zelf een superscharrige 0,2% (slechts 51 MW…) windturbines in hun totaal aan fossiele en nuke capaciteit zitten (totale productievermogen voor geplande overname Essent: 24,6 Gigawatt), met nog een beetje (rivier) waterkracht kwamen ze op 3,3% “hernieuwbaar”. Met het opslokken van Essent harken ze d’r eventjes fijntjes 108 MW aan Nederlandse windturbines (waaronder die lucratieve Groningse, zwaar overgesubsidieerd uit de oude MEP…), …. 368 MW aan DUITSE windturbines, en nog eens 198 MW in uitvoering naar binnen. Waar ze zelf dus vrijwel niets aan hebben gerealiseerd! Het allergrootste deel van de Duitse windturbines is in private handen van partijen die niets met de fossiele holdings hebben te maken. En die partijen breken de markt en de fundamenten van de klassieke holdings open, dat is “marktwerking”, maar dan op zijn Duits. Een markt revolutie, die nodig is om de sector op zijn grondvesten te laten schudden…

    http://www.polderpv.nl/nieuws_DE21.htm#29jan2009_fossiel_nucleaire_maffia

    Vattenfall (opslokker van NUON) had in hun “portfolio” slechts iets van 1,4% aan hernieuwbare energie uit wind (1%) resp. biomassa (0,4%), nog wat vuilverbranding (vraagteken), en natuurlijk de 24,2% grote hydropower plants in Zweden en Finland, waarvan de 989 MW Harspranget centrale in Noord Zweden natuurlijk zo dominant is, dat kan geen enkele kleine “decentrale” partij financieren. Bovendien bestaat dat ding al talloze jaren, al … sinds 1946! (Krijgen “we” daar al die groencertificaten voor groene stroom wellicht van, beste Paulus???). Dat kun je dan ook niet op een lijn stellen met decentraal (door autonomen) te realiseren kleine, lokaal “te dragen” windparken of zonnestroom centrales.

    Vattenfall krijgt voor die absurde 8 en een half miljard (de NL provincies en gemeentes zijn hun lippen al aan het aflikken) de NL NUON windparken (22,5% van totale windenergie in NL volgens NUON site), de 3 waterkracht centrales en het verre van optimaal geplaatste Floriade PV-dak van 2,3 MWp) en de rest van de in totaal 7,5 MWp (NUON site) aan PV-installaties d’r allemaal lekker bij, da’s snel scoren geblazen. Even een inhaalrace “hoe verf ik mezelf groen”?

    In Duitsland wordt vrijwel alle geplaatste zonnestroom capaciteit door de mogelijk al ver over de 450.000 particuliere huishoudens en de talloze investerings- en exploitatiebedrijven gekocht en/of geëxploiteerd. Stand eind 2007: 4,2 Gigawattpiek, in 2008 mogelijk 1,5 tot 1,8 GWp bijgeplaatst (nog niet bekend). Decentraal, door burgers op handen gedragen, niet in handen van de energieholdings, maar een ware decentrale revolutie…

    Toeval of niet, ook “warmte specialist Vattenfall” zal de uitval van de stadswarmte in het NUON-dwarsliggende (rechtszaak m.b.t. de jarenlange plundering van gebonden afnemers stadswarmte) Almere niet kunnen voorkomen. Tja. Het was een centrale van het onder kolen- en atoomkoorts “lijdende” Electrabel, de bewoners zitten een avondje in de kou…

    http://www.nu.nl/algemeen/1922324/stadsverwarming-almere-stad-ligt-plat.html

    Reactie door polderjongen — februari 24, 2009 @ 4:54 pm

RSS-feed voor reacties op dit bericht. TrackBack URI

Geef een reactie

www.sp.nl