Paulus Jansen

Weblog
Paulus Jansen

Wethouder wonen, ruimtelijke ordening, sport, dierenwelzijn en vastgoed in de gemeente Utrecht

zaterdag 17 januari 2009, 12.21 uur – paulus
Categorie: energie & klimaat, op pad

Frans bedrijf nr.1 stroomproducent in NL

Ik was gisteren samen met ons Gelders statenlid Alex Mink op werkbezoek bij de (kolen)centrale Gelderland van Electrabel in Weurt/Nijmegen. Electrabel, oorspronkelijk het Belgische staatselektriciteitsbedrijf, is tegenwoordig onderdeel van de Franse GDF/Suez-groep een van de vier Europese energiereuzen. We spraken onder meer met Wim Wolters (directeur strategie) en Alwin Schoonwater (manager CCS).


De Electrabel centrale Gelderland

Elektrabel -een beursgenoteerde onderneming- kocht tien jaar geleden EPON op, dat toen nog een publiek bedrijf was, ontstaan uit de fusie van een aantal provinciale elektriciteitsbedrijven. De verkoop was mogelijk omdat EPON geen eigen netwerk had, alleen elektriciteitscentrales. Het bedrijf heeft op dit moment in Nederland vijf gascentrales, één kolencentrale en een windpark in exploitatie. Daar komt binnenkort een grote gascentrale in Lelystad bij, op de plek waar vroeger ook al een centrale stond. In 2011 wordt op de eerste maasvlakte een nieuwe poederkool/biomassacentrale opgeleverd, die maximaal 50% houtpellets kan meestoken.

Het thema van ons bezoek was met name CO2-afvang en -opslag (CCS)en het meestoken van biomassa, twee thema’s die nauw verbonden zijn aan de bouw van nieuwe kolencentrales. Zoals bekend ben ik tegen de groei van het kolenvermogen, die onder B-IV in de hoogste versnelling is gezet. Maar ik houdt niet zo van mensen die de achterkant van hun gelijk niet wensen te onderzoeken, dus ga ik met grote regelmaat op bezoek bij mensen die een andere visie hebben.

Kolen zijn smeriger dan aardgas, dat staat buiten kijf. De discussie draait erom in welke mate we de komende vijftig jaar, die we nodig hebben om over te schakelen naar een duurzame energievoorziening, nog zijn aangewezen op kolen als fossiele energiebron.
Tegen die keuze zijn de relatief hoge emissies van CO2 en fijnstof, de slechte arbeidsomstandigheden bij de winning en de lastige combinatie van kolenvermogen (“basislast”) met duurzame energie. Vóór die keuze pleit de strategie om het brandstofgebruik te diversificeren en de analyse dat je relatief vuile brandstoffen het beste kan inzetten in grootschalige installaties, waar je veel maatregelen kan nemen om de emissies te beperken.

Dat laatste kan je bij een kolencentrale goed zien aan de afmetingen van de verschillende onderdelen van de fabriek. Bij een moderne kolencentrale wordt ongeveer de helft van het oppervlak in beslag genomen door installaties die het grootste deel van de stikstofoxiden, zwavel en fijnstof uit de rookgassen verwijderen. Weurt was de eerste Nederlandse kolencentrale met een DeNox en ontzwaveling. De centrale is in 2004 voor €80 miljoen gerenoveerd, waarbij de emissies nog een flinke slok zijn teruggedrongen en het elektrisch rendement is verbeterd naar 39% (de nieuwste centrales halen 47%).

Een andere ontwikkeling is de bijstook van biomassa, waarmee een jaar of tien geleden is begonnen. Aanvankelijk werd daarvoor onder meer sloophout gebruikt. Daar heeft de SP zich stevig tegen verzet, omdat veel sloophout verduurzaamd is met wolmanzouten, die veel zware metalen bevatten. Tegenwoordig bestaat de biomassa uit houtpellets, die geimporteerd worden uit Canada, Skandinavië en de Baltische staten. In principe kan de centrale 15 soorten biomassa meestoken, in de praktijk wordt alleen voor de houtpellets gekozen, omdat voor het productieproces een constante kwaliteit van de brandstoffen vitaal is. Hetzelfde geldt voor de kolen, die op het terrein op een inventieve manier uit verschillende partijen gemengd worden, voordat ze de lopende band naar de kolenmolens op gaan.

Nog een verbetering die het gevolg is van de renovatie in 2004 is de verbeterde processturing. Vrijwel alle pompen, kleppen, ventilatoren en andere procesfuncties zijn nu op afstand in te stellen, of zelfs volledig geautomatiseerd. De gemiddelde aaneengesloten bedrijfstijd van de centrale is daarmee verlengd van een maand naar twee tot drie maanden.

In het najaar is gestart met de bouw van een houtfabriek, met een capaciteit van 7.000 ton houtpellets, waarna het aandeel biomassa in Weurt kan worden opgevoerd tot 25%.

Een van de bezwaren van een hoog aandeel kolenstroom in de elektriciteitsproductie is de traagheid van de opstart en afschakeling van een centrale. Na een stop kost het in Weurt ongeveer een dag om de koude centrale weer op de volle capaciteit van 600MW te brengen. Je begint de ketel op te stoken met propaan, schakelt daarna over op huisbrandolie en tenslotte op het poederkool/biomassa mengsel. Om te grote thermische spanningen te voorkomen moet die opwarmfase geleidelijk verlopen. Volgens Wim Wolters kan de nieuwe centrale op de Maasvlakte, waar modernere, sterkere materialen en betere constructietechnieken worden gebruik, al binnen enkele uren worden opgestart. Dat wordt in toekomst, bij een hoger aandeel windenergie, een noodzakelijke eigenschap. Wind kan immers gaan liggen, dan heb je snel vervangend vermogen nodig. Overigens blijven gascentrales superieur als snel vermogen en waterkracht is helemaal top op dat punt.

Het grootste minpunt van kolen zijn de CO2-emissies. Behalve door het gebruik van biomassa kan je die terugdringen door CO2-afvang en opslag. Elektrabel neemt deel in een aantal proefprojecten op dat terrein. Omdat het bedrijf ook aktief is in de gaswinning op de Noordzee beschikt het over infrastructuur die in principe mogelijkheden biedt voor gasopslag.
Ik ben niet enthousiast over CO2-afvang, daar is gistermiddag geen verandering in gekomen. Het proces om CO2 af te vangen -bij poederkoolcentrales gebeurd dat na verbranding uit de rookgassen- kost veel energie. De rookgassen worden door een “douche” geleid waarbij de CO2 oplost in een vloeistof. Vervolgens moet de CO2 weer uit deze vloeistof vrijgemaakt worden: dat kost een procent of 5 van de energieinhoud van de brandstof. Tenslotte moet de CO2 weer vloeibaar gemaakt worden. Dat kost nog eens 6 procent. Samen met wat kleine verliezen komt dat op een procent of 12 van de primaire energie. Wolters schat dat dit door optimalisatie van het proces kan worden teruggebracht naar een procent of 9, maar dat vind ik nog steeds heel veel.

Na het gesprek kregen we een rondleiding door de centrale. Indrukwekkende afmetingen. Indrukwekkende techniek. Betrokken medewerkers. Die overigens een stevige verantwoordelijkheid op hun schouders hebben. Er wordt gewerkt in zevenploegendienst. Een ploeg bestaat uit zeven man, waarvan drie in de bedieningsruimte en vier in de fabriek. Zelfs al weet je dat alle primaire processen in hoge mate geautomatiseerd zijn, dan blijft dat ongelofelijk weinig.
Overigens werken er in de centrale totaal 150 man.

Om half zes trokken we onze overalls en veiligheidsschoenen uit en keerden huiswaards. Met achterlating van een aantal harde werkers, want de Centrale Weurt draait dag en nacht door.

3 reacties »

  1. Een kleine maar erg belangrijke aanvulling.

    Door inbreng van het 100% staatsbedrijf GDF is de Franse staat voor ik meen 40% eigeneer van Suez en dus ook van Electrabel Nederland.

    Overigens valt Electrabel Nederland als dochter eerst onder Electrabel, een Belgische dochter van Zuez.

    Dus de Belgen hebben de supervisie.
    Maus van loon is zogezegd een beetje de loopjongen van de Belgen.

    Maar het opmerkelijke is nu dus dat deze voor de Nederlandse economie zo belangrijke onderneming, die ooit eens een Openbaar Nutsbedrijf was, in eigendom van Lagere overheden met dus afgeleide invloed op het reilen en zeilen door de bevolking. Geprivatiseerd “moest” worden.

    En dat nu een andere Buitenlandse overheid voor 40% zeggenschap heeft via zetbazen in België. Alleen de ander 60% is beurs genoteerd.

    En wat als die beurs noteringen dit bedrijf opeens ongeloofwaardig maken?

    Moeten we dan die 60% van wat eens ons eigen bedrijf was, weer opkopen, Net zoals Fortis en ABN-AMRO door ons zijn opgekogt. Met dat verschil dat die nooit van ons zijn geweest.

    De Postbank overigens wel en ook die is nu echt verdwenen.

    Roelf

    Reactie door R van Bergen — januari 17, 2009 @ 9:30 pm

  2. Het was een nuttig werkbezoek.

    @ Roelf:

    Ik heb vorige week nog uitgezocht wie de eigenaren van GDF Suez zijn:

    51,5% van de aandelen is genoteerd aan de CAC 40
    35,7% is van de Franse staat
    5,3% GB
    2,8% werknemers
    1,7% CDC (een Franse staatsbank)
    1,1% CNP (Franse verzekeraar)
    0,7% Sofina (Belgische beleggingsmaatschappij)
    1,2% Areva (de Franse staatsmaatschappij voor exploitatie van kernenergiecentrales – erg opvallend!)

    Reactie door Alex Mink — januari 17, 2009 @ 10:34 pm

  3. Alex.

    Ik ben uitermate nieuwschierig naar die werknemers aandelen.

    Toen ik nog bij EPON werkte was daar zeker geen sprake van. We waren dan ook overheids NV met de overheden op wel heel grote afstand.

    Welke werknemers bezitten die aandelen?
    Zijn dat Franse werknemers of ook Belgische en Nederlandse? En wei beheert die aandelen? De medezeggenschap of individuele werknemers die ze bezitten?

    En als het alleen Franse werknemers zijn, dan is dat nog een extra poot naar Franse zeggenschap.

    En wie is/zijn GB?

    Wellicht kan de ambtelijk secretaris van de OR Michel Marion hier ook verder helpen? Hij is volgens mij nog steeds SP lid. Ik heb die contacten niet meer.

    Roelf

    Reactie door R van Bergen — januari 21, 2009 @ 9:13 pm

RSS-feed voor reacties op dit bericht. TrackBack URI

Geef een reactie

www.sp.nl