Gasmarkt riekt naar monopolie
Ik krijg veel mailtjes van mensen die klagen over de hoge gasprijs: die zou toch gekoppeld zijn aan die van olie? En de olieprijs daalt. Ik ben me daarom aan het verdiepen in de werking van de gasmarkt. Daar zit een luchtje aan.
Sinds 1 juli 2004 is de Nederlandse gasmarkt geliberaliseerd. Dat betekent dat de overheid zich –in principe- niet meer met de prijsvorming bemoeit, die komt tot stand via vraag en aanbod.De realiteit is dat op de Nederlandse markt een aantal monopolistische partijen de dienst uitmaken.
De NAM (50% Shell, 50% Esso) heeft een marktaandeel van 75% in de winning van ons aardgas. Gasterra (50% Nederlandse staat, 25% Shell, 25% Esso), een groothandelsbedrijf in gas ontstaan uit de Gasunie, is goed voor een marktaandeel van 80%. De Gasunie (100% Nederlandse staat) is de enige eigenaar van het Nederlandse hoofdtransportnet en dochterbedrijf GTS wijst exclusief de transportcapaciteit toe. Tussen deze bedrijven en overheidsorganisaties (Min EZ) bestaat een levendige transfermarkt voor bestuurders.
Tenslotte hebben we nog de energiedistributiebedrijven, waarvan de vier grootste (NUON, Essent, Eneco, Delta) samen een marktaandeel van meer dan 90% hebben. Genoemde vier zijn eigendom van gemeenten en provincies. Ze hebben hun winst in de afgelopen tien jaar meer dan vertienvoudigd.
Er wordt leuk verdiend in de sector, of een bedrijf nu een publieke taak heeft of niet. Zo heeft de publieke onderneming Gasunie in 2005 op een omzet van €1277 miljoen een resultaat voor belastingen van €621 miljoen gerealiseerd. Ik ken bedrijven met een lager rendement. De winst van NAM is onbekend, omdat haar jaarresultaat verwerkt wordt in de jaarrekeningen van moederbedrijven Shell en Esso.
Het liberaliseren van natuurlijke monopolies is een riskante zaak vanuit het oogpunt van publieke belangen, zeker als de toezichthouders NMa en DTe zich voorlopig niet als waakhond maar als schoothondje opstellen. Ik ga me dus omscholen tot waakhond gas.
Het neo liberale doemdenken is een groot gevaar voor een sociale reachtvaardige samenleving.Marktwerking is alleen mogelijk bij volledige mededinging.De gasprijs wordt zodanig bepaald dat niet de consumenten maar de aandeelhouders grote voordelen hebben,bovendien krijgen bedrijven het gas aanzienlijk goedkoper evenals het buitenland.Er is ook geen energiebesparingsmechanisme ingebouwd.De particuliere verspiller betaalt net zoveel als de energiebewuste verbruiker.Waarom geen schijventarief? Waar blijven de politici of betaalt de lobby lucratieve premies? Waarom wort commercieel lobbyen getolereerd?
Reactie door f.storms — januari 15, 2007 @ 7:08 pm
Aan gas zit sowieso een luchtje, maar door de privatiseringen en de marktwerking die gedomineerd wordt door een paar grote spelers staat de consument buiten spel. Eigenlijk zouden de grote gasvoorraden veel meer ten goede van de bevolking moeten komen in de vorm van goedkopere energie. Voor velen is de energie rekening een grote zorg, met angst en beven zien de mmensen de afrekening tegemoet, maar de winsten van de energie boeren stijgen tot onaceptabele hoogte. Ook voor de overheid is het kassa. Het ergste van alles is dat de daling van de olieprijs amper te merken is voor de consument, maar de stijging die wordt wel eerder door berekend, het is misschien niet zo maar het wordt wel zo aangevoeld door de consument.
Reactie door Harry Sangers — januari 15, 2007 @ 9:35 pm
Prima Paulus, zet je tanden in die kuiten.
Want die liberalisering was toch niet bedoelt om (energie)bedrijven en hun bestuurders grote winsten en grote salarissen te bezorgen, toch?
Nu na slechts een paar jaar is al duidelijk, dat we bedonderd worden/zijn.
Hopelijk zal met name de nu nog grootste linkse partij, hun koers zal wijzigen.
‘t zal wel weer niet. Aan de bak dus!
Reactie door Johan Visscher — januari 15, 2007 @ 10:11 pm
Goeie start, Paulus! Hartstikke fijn dat je je vastbijt in dit soort zaken.
Reactie door L.M. Lembeck — januari 16, 2007 @ 3:09 pm
Met de openbaarheid en transparantie van Nederland is nu nog steeds veel mis. De vraag is inderdaad of de combinatie van NMA met NAM slechts een anagram in letters is. En wat vinden we van Nederland dat Essent subsidieert i.v.m. palmolie. Gelukkig is dat nu gestopt.
En stijging en daling worden niet in gelijke mate doorberekend. Dat heeft dan weer te maken met vervangingswaarde en dat soort rariteiten. Dat dan de winsten stijgen is puur toeval hoor! Cynisch bedoeld ja. Die winst investeren ze dan weer, maar helaas in zichzelf en niet in bijvoorbeeld een beter milieu.
In het verleden (ca. 1978) waren de gasprijzen dusdanig hoog dat ze ze maar uit het CPI hebben gehaald. Anders waren er weer stakingen voor loonsverhoging uitgebroken. Jammer genoeg heb ik daar geen documentatie meer over.
Delfstoffen en de winsten daaruit dienen ten goede te komen aan de betrokken bevolking. Zowel als het gaat om aluminium, aardolie, goud e.d. elders in de wereld, als gas in Nederland. Tot nu lijkt liberalisering voornamelijk te betekenen: dat is voor de liberalen.
Prima dat u zich daar in vastbijt, dat is een stevige kluif.
Reactie door Paula St. — januari 16, 2007 @ 9:36 pm
geachte hr Jansen
ik woon al sinds 1998 in dit huurhuis en heb tot nu allen maar meer betaald.
ondanks dat ik mij huurhuis heb laten isoleren en er dus ook meer huur moet betalen voor dit.
wordt men tocht steeds weer ondanks energiebesparing voor gestraft.
het is volgens mij ook nog aantrekkelijk om gas en elektrich te verkopen.
want zelfs mijn woningbouw biedt mij al contracten aan (belachelijk) en als het dan voor ons ook nog goedkoper zou zijn maar dat is het niet.
men kan blijkbaar hier behoorlijk aan verdienen.
jans
Reactie door Jans — januari 18, 2007 @ 12:58 pm
De vraag rijst welke sancties kunnen worden opgelegd. Terugbetaling van de te hoge energienota’s zal er wel niet in zitten. Een aan de Staat te betalen boete zal ook wel niet aan de gebruikers worden uitgekeerd of worden gestort in een fonds voor de ontwikkeling van alternatieve energie. Ik vrees dat ook hier op een Pyrrhus-overwinning wordt afgestevend. Wellicht zullen een aantal gedwongen vertrekken met gouden handdrukken plaatsvinden. Desalniettemin: een zeer goed initiatief Paulus.
Reactie door Gaston Brouns — januari 22, 2007 @ 1:18 pm
Het zijn helaas niet alleen de energiebedrijven die profiteren van hogere tarieven.
Ook de staatskas wordt flink gespekt door de heffing van energiebelasting en daar bovenop ook nog eens BTW.
Het zou de overheid sieren als zij gas en electra als “eerste levensbehoeften” zouden aanmerken en slechts 6% ipv 19% zouden belasten
Reactie door Ton Heel — januari 26, 2007 @ 2:02 pm
Om de tarieven van de verschillende leveranciers te kunnen vergelijken zou een vereenvoudigde tariefstelling een uitkomst zijn.
Momenteel moet je door allerlei subtarieven worstelen, zoals levering, regiotoeslag, transport, energieheffing e.d.
Waarom kunnen de leveranciers niet verplicht worden hun tarieven als volgt aan te bieden:
a) regio
b) verbruik van … tot … Euro x,xx / m3
van … tot … Euro x.xx / m3
c) BTW
Idem voor electra.
Op deze wijze kunnen gebruikers direct de prijs vergelijken.
Tevens zou het kunnen leiden tot een beter besef bij de consument inzake de directe kosten per uur van b.v. een TV of Koelkast
Reactie door Ton van Heel — januari 26, 2007 @ 2:45 pm
Alles hierboven en veel op andere plaatsen geschreven lijkt het me duidelijk; laat de NMA eens van zijn kruk komen en orde op zaken stellen. Daar zijn ze toch voor??? Mocht dit niet kunnen gezien de grote belangen van de overheid en bv een Shell, dan maar naar de Europeesche variant.
Hoe dan ook … dit moet stoppen!!
Paulus, zet hem op en alvast bedankt voor je inzet!!!!
Reactie door Edwin Siebum — januari 30, 2007 @ 5:07 pm